Nếu nói văn hoá Bình Định cũ (nay là Gia Lai mới) là một bức tranh, thì chuyến đi của chúng em – tập thể lớp 10 chuyên Sinh (SiK27) của trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn chính là hành trình tự tay mình phác họa nên hai mảng màu chủ đạo của văn hoá này. Một màu là sự tĩnh lặng, linh thiêng của chùa Ông Núi hùng vĩ; còn lại là màu của sự sống động, tinh hoa mà làng nghề làm nón ngựa Phú Gia mang đến.Chuyến đi vào ngày 12/10/2025 này, giúp cho chúng em, thế hệ trẻ có thêm cơ hội hiểu hơn, trân trọng và phát huy giá trị văn hoá quê hương mình. Nhờ đó, chúng em cũng có thêm nhiều kỷ niệm đầy cảm xúc khi lần đầu được đi tham quan với nhau.
Chùa Ông Núi – Hành trình vượt thử thách, tĩnh tâm giữa chốn linh thiêng.
Khám phá lịch sử và kiến trúc:
Chùa nằm tọa lạc trên đỉnh Chóp Vung thuộc dãy núi Bà, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định cũ và cách thành phố Quy Nhơn khoảng 30km. Chùa Ông Núi Bình Định là một trong những địa điểm du lịch tâm linh – văn hóa nổi tiếng tại Việt Nam. Ngôi chùa hiện lên giữa mây trời bát ngát, tạo nên vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa tĩnh lặng. Theo lời thầy cô và hướng dẫn viên, chúng em được biết chùa được Thiền sư Tịnh Giác khai sơn vào đầu thế kỷ XVIII. Trải qua bao năm tháng, nơi đây vẫn giữ được nét cổ kính và linh thiêng, là điểm đến tâm linh của nhiều du khách.
Chùa hiện lên với núi kiến trúc đá tự nhiên, độc đáo toát lên vẻ cổ kính và trang nghiêm. Từng cột trụ, mái chùa, bức tường đều mang vẻ cổ kính, giản dị mà trang nghiêm. Bước qua cổng chùa, chúng em như được bước vào một không gian khác – yên tĩnh và thanh thoát. Giữa hồ nước trong vắt đài sen uy nghi vươn lên cùng những đoá sen trắng tinh khôi, tạo nên một bức tranh thuỷ mặc khiến lòng người bình yên. Cùng đó là bức tượng Phật – tượng Thích Ca Mâu ngồi lớn nhất tại Đông Nam Á.
Hành trình chinh phục 638 bậc thang:
Con đường dẫn lên chùa với 638 bậc thang đá không đơn thuần là một lộ trình leo núi, mà là một hành trình thử thách ý chí và sự bền bỉ của mỗi học sinh chúng em. Từng bậc thang nối tiếp nhau, uốn lượn quanh sườn núi như một con rồng đá, mỗi bước chân đi lên là một lần vượt qua những giới hạn của bản thân. Có lúc chân mỏi, hơi thở gấp gáp, nhưng tiếng cười, lời động viên của bạn bè đã giúp cả lớp cùng nhau cố gắng. Khi nhìn lại quãng đường vừa qua, ai cũng cảm thấy tự hào vì đã cùng nhau chinh phục được thử thách ấy.
Chiêm bái tượng Phật khổng lồ:
Sau hành trình vượt thử thách, khoảnh khắc đứng trước tôn tượng Phật Thích Ca Mâu Ni cao 129 mét thực sự là một trải nghiệm làm lay động lòng người. Sự uy nghi, hùng vĩ của bức tượng khiến chúng em không khỏi choáng ngợp, đồng thời cũng mang đến một cảm giác bình an lạ thường. Mọi mệt nhọc, vất vả của quá trình leo núi dường như tan biến hoàn toàn, nhường chỗ cho một sự tĩnh lặng sâu thẳm trong tâm hồn. Đặc biệt, khi bước vào điện Vạn Phật nằm dưới chân tượng, không gian linh thiêng ấy càng khiến chúng em lắng đọng hơn. Hàng nghìn pho tượng Phật nhỏ được sắp xếp tinh tế tỏa sáng rực rỡ trong ánh đèn vàng, tạo nên một khung cảnh vừa trang nghiêm, vừa huyền ảo. Trong không khí tĩnh lặng ấy, mỗi học sinh chúng em như có một khoảnh khắc lặng nghe chính mình, chiêm nghiệm về hành trình vừa qua và cả những điều ý nghĩa trong cuộc sống. Đây thực sự là điểm nhấn sâu sắc nhất, khắc ghi vào ký ức mỗi người những cảm xúc khó phai mờ về một chốn linh thiêng.
Làng nghề nón ngựa Phú Gia – Thấu hiểu giá trị lao động và sự sáng tạo.
Tìm hiểu lịch sử và ý nghĩa.
Chuyến tham quan giúp chúng em được mở rộng hiểu biết về làng nghề truyền thống hơn 300 năm tuổi – nơi gìn giữ hồn cốt văn hóa của vùng đất Bình Định. Tên gọi “nón ngựa” không chỉ đơn thuần là một vật dụng che nắng, mà còn gắn liền với hình ảnh hào hùng của đội quân Tây Sơn oai dũng. Qua lời kể của các nghệ nhân, chúng em nhận ra rằng mỗi chiếc nón ngựa là kết tinh của lịch sử, của niềm tự hào dân tộc và bàn tay khéo léo của con người nơi đây. Chính sự giao hòa giữa công năng thực tế và giá trị văn hóa tinh thần đã khiến nón ngựa Phú Gia trở thành biểu tượng văn hóa độc đáo của địa phương.
Khám phá quy trình làm nón.
Khi tận mắt chứng kiến quy trình làm nón, chúng em thật sự ấn tượng trước sự tỉ mỉ và tinh tế của người thợ. Từng công đoạn như chọn lá, tạo khung, khâu nẹp, thêu hoa văn… đều đòi hỏi sự kiên nhẫn và kỹ thuật cao. Đặc biệt, phần chóp nón được uốn cong mềm mại, kết hợp cùng vành nón vững chắc, thể hiện bàn tay khéo léo và óc thẩm mỹ của người nghệ nhân. Mỗi chiếc nón là một tác phẩm nghệ thuật mang hơi thở của thời gian – vừa duyên dáng, vừa mạnh mẽ, tượng trưng cho tính cách con người miền Trung: cần cù, bền bỉ và giàu lòng tự tôn dân tộc.
Chúng em được giới thiệu là quy trình làm nón gồm 10 bước:
- Đan sườn mê: Tạo lớp sườn đầu tiên cho cấu trúc nón.
- Luồn sườn dọc: Luồn nan sườn theo chiều dọc tạo khung.
- Thắt sườn: Siết chặt nan sườn bằng sợi chỉ.
- Làm vành: Chuẩn bị vành nón bằng tre hoặc vật liệu khác.
- Thắt chóp: Tạo phần đỉnh chóp nón tỉ mỉ.
- Thêu hoa văn: Trang trí hoa văn như long, lân, quy, phượng.
- Rọc lá: Làm sạch lá nón, đảm bảo bền và đẹp.
- Ghim xoáy: Ghim lá theo hình xoắn ốc.
- Lợp lá: Phủ lá kín phần sườn nón.
- Chằm nón: Khâu cố định lá và sườn, hoàn thiện nón.
Trực tiếp trải nghiệm.
Khá tiếc khi thời gian có hạn nên chúng em đã không được làm những chiếc nón ngựa của riêng mình. Nhưng nhìn những thao tác tưởng chừng đơn giản như gấp lá, xếp lớp hay khâu vành lại em hiểu rằng chúng đòi hỏi sự cẩn thận, khéo léo và tinh tế đến từng chi tiết nhỏ. Chúng em rất mong sẽ có 1 chuyến đi nữa để có thể cùng nhau ngồi thêu hoa văn, làm khung nón hoàn chỉnh. Chuyến đi khép lại trong tiếng cười nói rộn ràng và ánh nắng sau cơn mưa rào nhẹ. Trên đường trở về, ai cũng mang trong tim những kỷ niệm đẹp và bài học quý giá. Chúng em – tập thể SiK27 không chỉ được mở rộng kiến thức, hiểu hơn về văn hóa dân tộc, mà còn học được cách yêu, trân quý và giữ gìn những giá trị truyền thống đang dần bị mai một.
