Sách không chỉ là kho tàng tri thức vô tận của nhân loại mà còn là người thầy lớn, giúp chúng ta định hình tư duy và bồi đắp tâm hồn. Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026, chúng ta cùng tôn vinh Văn hóa đọc – một nét đẹp trong đời sống học thuật, góp phần quan trọng vào việc hình thành bản lĩnh và trí tuệ của mỗi cá nhân.
Thân mời, bạn đọc cùng khám phá những giá trị nội tại qua những lời giới thiệu sách sau đây, để mỗi ngày đến trường không chỉ là tích lũy tri thức mà còn là nuôi dưỡng những tầm nhìn mới.
1. Bàn về lòng khoan dung – Voltaire
Khởi nguồn từ những vết máu của vụ án Jean Calas, “Bàn về lòng khoan dung” không dừng lại ở nỗ lực giải oan cho một cá nhân mà còn là bản cáo trạng đanh thép chống lại sự cuồng tín cực đoan. Vượt ra khỏi hiện thực thảm khốc tại Toulouse, tác phẩm mở rộng biên độ bằng cuộc truy hồi lịch sử, dẫn dắt người đọc chiêm nghiệm sự bao dung trong những nền văn minh rực rỡ từ Hy Lạp, La Mã cổ đại đến phương Đông huyền bí. Tại đây, Voltaire lột trần một sự thật nghiệt ngã là sự bất khoan dung không kết tinh từ đức tin thuần khiết, mà nảy sinh từ sự tha hóa của quyền lực và các hệ giáo điều bị bóp méo. Bằng bút pháp trào phúng sắc lẹm, ông chỉ ra nghịch lý khi con người tự nhân danh thần quyền để phán xét đồng loại, chính là lúc họ đang chà đạp lên quy luật nguyên thủy của tự nhiên.
(Bàn về lòng khoan dung /Voltaire.-H.: Thế giới, 2023. -207tr.; 21cm).
2. Lòng tốt của bạn cần thêm đôi phần sắc sảo – Mộ Nhan Ca
Sâu xa hơn, tập này là một cuộc tái định nghĩa về sự tôn nghiêm. Lòng tốt thực thụ phải mang theo cả cái uy lực của sự tỉnh táo, để giữa một thế gian đầy rẫy những phép thử về sự chịu đựng, chúng ta vẫn có thể bảo toàn được cái tôi nguyên bản nhất. Đã đến lúc nhận ra rằng, việc rèn giũa một cái nhìn gai góc chính là cách duy nhất để giữ cho trái tim không bị nghiền nát bởi những lòng tham mang mác sự nhờ vả.
“Lòng tốt của bạn cần thêm đôi phần sắc sảo” là một cuộc đối thoại sòng phẳng về ranh giới cá nhân, nơi tác giả khẳng định rằng sự tử tế mà không có nguyên tắc thực chất chỉ là một kiểu thỏa hiệp vụng về, vô tình dung dưỡng cho những hành vi thao túng của đối phương.
(Lòng tốt của bạn cần thêm đôi phần sắc sảo / Mộ Nhan Ca .- H.: Nxb.Hà Nội, 2020.- 195tr.; 21cm.).
3. Lập luận sắc bén tranh luận thành công – Madsen Pirie
Giữa một thời đại mà những luồng thông tin hỗn loạn dễ dàng bị thao túng bởi cảm xúc, “How to win every argument” xuất hiện như một “kẻ dọn dẹp” sự phi lý. Tác phẩm không cung cấp những lời khuyên xã giao mềm mỏng, nó bàn giao cho bạn một bộ công cụ để bẻ gãy những cái bẫy ngụy biện tinh vi nhất đang ẩn nấp trong ngôn từ hằng ngày. “How to win every argument” đẩy người đọc vào một trạng thái tỉnh táo đến lạnh lùng, nơi chúng ta không còn bị dắt mũi bởi những cú lừa logic, mà bắt đầu nhìn thấu được những lỗ hổng trong cấu trúc lập luận của đối phương.
(Lập luận sắc bén tranh luận thành công/ Madsen Pirie.-H.: Công Thương, 2022.- 299tr.; 21cm).
4. Mọi việc đều có thể giải quyết – Diane Musho Hamilton
Mở đầu của cuốn sách “Mọi việc đều có thể giải quyết”, Diane Musho Hamilton bắt đầu bằng việc kể về tuổi thơ của mình ở miền Tây nước Mỹ – mộtvùng đất khắc nghiệt nhưng cũng đầy cá tính, nơi con người sống mạnh mẽ, thẳng thắn và không ngại va chạm. Gia đình bà, đặc biệt là phía mẹ, là những người giàu cảm xúc, nóng nảy nhưng cũng rất gắn bó. Những cuộc tranh cãi trong gia đình xảy ra khá thường xuyên, có lúc gay gắt, thậm chí căng thẳng đến mức tưởng chừng có thể làm rạn nứt mối quan hệ.
Thế nhưng, điều đặc biệt là sau tất cả, họ vẫn quay về với nhau. Những xung đột ấy không phá vỡ gia đình, mà ngược lại, dường như còn làm nổi bật hơn sự gắn bóvà tình cảm giữa các thành viên. Chính từ đó, tác giả nhận ra rằng xung đột không phải là điều tiêu cực cần né tránh, mà là một phần tự nhiên trong các mối quan hệ.
Từ nền tảng đó, Diane Musho Hamilton dẫn dắt đến thông điệp cốt lõi của cuốn sách: “Mọi việc đều có thể giải quyết” – không phải vì mọi vấn đề đều dễ dàng, mà vì luôn có cách để con người đối diện, chuyển hóa và đi qua nó nếu đủ tỉnh táo và chân thành.
(Mọi việc đều có thể giải quyết/ Diane Musho Hamilton.-H.: Dân Trí, 2022.- 336tr.; 21cm).
5. Hội hè miên man – Ernest Hemingway
“Nếu cả đời này không rực rỡ thì sao?”, có lẽ đó là câu hỏi mà rất nhiều người trẻ từng tự hỏi khi đứng giữa những ngày tháng trôi qua rất đỗi bình thường, nhìn người khác thành công còn bản thân vẫn loay hoay, chưa có một dấu ấn rõ ràng. Nhưng đôi khi, “rực rỡ” không nằm ở ánh hào quang, mà ở những năm tháng ta sống hết mình, dù âm thầm và giản dị. Điều đó được thể hiện rõ trong “Hội hè miên man” – tác phẩm hồi ký của nhà văn Ernest Hemingway về quãng thời gian ông sống tại Paris những năm 1920, khi còn là một nhà văn trẻ vô danh.
Cuốn sách không có cốt truyện liền mạch, mà được ghép từ những mẩu ký ức đời thường: những ngày miệt mài viết văn trong quán cà phê nỗ lực theo đuổi con đường sáng tác, cuộc sống nghèo khó nhưng tự do bên người vợ đầu tiên hay những cuộc gặp gỡ, những câu chuyện rất đời trong giới nghệ thuật Paris. Mọi thứ diễn ra nhẹ nhàng, gần như không có gì “đặc biệt”, nhưng lại khiến người đọc cuốn hút, muốn theo dõi. “Hội hè miên man” vì thế không chỉ đơn thuần là một cuốn hồi ký, mà còn giống như một “bữa tiệc chữ nghĩa” đầy tinh tế. Tất cả tạo nên một không gian tuy phảng phất nỗi buồn man mác nhưng lại không quá nặng nề, chỉ là cảm giác của một thời đã qua, của tuổi trẻ nghèo mà “giàu” trải nghiệm.
Khi khép lại cuốn sách, điều đọng lại không phải là một câu chuyện cụ thể, mà là một cảm giác rất khó gọi tên – một chút tiếc nuối, một chút ấm áp, và một chút bình yên len nhẹ vào lòng. Có lẽ cuộc đời không nhất thiết phải quá nổi bật, chỉ cần có một nơi để nhớ, có tình yêu, và có một ước mơ đủ để mình theo đuổi như cách của Hemingway.
(Hội hè miên man/ Ernest Hemingway.- H.: Hội Nhà văn, 2023.- 318tr. ; 21cm).
6. Harvard bốn rưỡi sáng – Xiu-Ying Wei
“Harvard bốn rưỡi sáng” của Xiu-Ying Wei là một cuốn sách truyền cảm hứng xoay quanh kỷ luật, ý chí và cách người trẻ chủ động thay đổi cuộc đời. Lấy hình ảnh Harvard như một biểu tượng xuyên suốt, cuốn sách không đi theo một câu chuyện cụ thể mà được ghép từ những lời khuyên, chỉ dẫn và cả những câu châm ngôn ngắn gọn. Mỗi phần giống như một lời nhắc nhở về việc quản lý thời gian, xây dựng thói quen, vượt qua sự trì hoãn và kiên trì theo đuổi mục tiêu.Thông điệp của sách không quá phức tạp, nhưng lại đủ rõ ràng để người đọc dễ cảm nhận: thành công không phải là điều đến từ may mắn, mà là kết quả của những nỗ lực âm thầm, được tích lũy qua từng ngày.
(Harvard bốn rưỡi sáng/ Xiu-Ying Wei.-H.: Thế giới, 2023.-432tr.; 21cm).
Mỗi trang sách được lật mở không chỉ là một trải nghiệm mới về mặt kiến thức, mà còn là hành trình để mỗi chúng ta tự đối thoại và định vị lại chính mình giữa thế giới đa chiều. Những tác phẩm được giới thiệu trên là những mảnh ghép đặc sắc, đại diện cho những góc nhìn sâu sắc về cuộc sống và tư duy mà bạn có thể tìm thấy ngay tại thư viện trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn, tỉnh Gia Lai, mời các bạn cùng đọc!
Tác giả: Cô Trần Thị Sương – Thư viện;
em Lê Huỳnh Bảo Hân – học sinh lớp 11 Văn;
em Nguyễn Phương Thùy Dương, học sinh lớp 10 Anh 1